हिस्टरोस्कोपी विधि किन प्रयोग गर्ने?



डा. रंगिना शाह
प्रसूतिरोग विशेषज्ञ

स्त्रीरोगको उपचारका लागि प्रयोगमा ल्याइएको नयाँ प्रविधि हो, हिस्टरोस्कोपी । नेपालमा यसको प्रयोग हुन थालेको धेरै भएको छैन । हिस्टरोस्कोपी ल्याप्रोस्कोपीजस्तै दुरबिनको माध्यमबाट शल्यक्रिया गर्न बनाइएको प्रविधि हो ।

हाम्रोमा असुरक्षित गर्भपतनले पनि पाठेघरको समस्या निम्त्याइरहेको पाइन्छ । पटक–पटक गर्भपतन गराउँदा बच्चाको सानो हड्डी पाठेघरमा अड्किएर बसेको पाइन्छ । जुन एकदमै कम प्रतिशतमा हुने भए पनि जटिल समस्या हो । भिडियो एक्सरे गर्दा नदेखिने यस्ता सामान्य कारणले जटिल समस्या निम्त्याइरहेको छ, यसका लागि हिस्टरोस्कोपी प्रविधि प्रयोगमा ल्याउन सकिन्छ ।

हिस्टरोस्कोपीको प्रयोग

खासगरी पाठेघरको समस्या, जस्तैः रगत बगेमा, बायोप्सी, बाँझोपन, पाठेघरको ट्युमर, पाठेघरभित्र पर्दा, बच्चा नबसेमा वा पटक–पटक खेर गएमा, पाठेघरभित्र मासु पलाएमा, पाठेघरको कुनै पनि समस्या भएमा हिस्टरोस्कोपी प्रयोग गरिन्छ । पाठेघरको मुखबाट २.९ एमएमको सानो दुरबिन पठाएर भित्रको अवस्था हेर्न सकिन्छ । जसले भित्रको अवस्था ठूलो पर्दामा देखाइदिने हुँदा उपचारका लागि सहज हुन्छ ।

सामान्यतया रगत धेरै बगेको अवस्थामा हिस्टरोस्कोपीको प्रयोग गरिन्छ । जस्तै बायोप्सी गर्दा, औषधिको प्रयोग गर्दा पनि ठीक नहुने अर्थात् कारण पत्ता नलगाउन सकेको अवस्थामा हिस्टरोस्कोपी राम्रो माध्यम हो ।

सामान्यतया रगत धेरै बगेको अवस्थामा हिस्टरोस्कोपीको प्रयोग गरिन्छ । जस्तै, बायोप्सी गर्दा, औषधिको प्रयोग गर्दा पनि ठीक नहुने अर्थात् कारण पत्ता नलगाउन सकेको अवस्थामा हिस्टरोस्कोपी राम्रो माध्यम हो । कतिपय अवस्थामा पाठेघरको दुईवटै नली बन्द हुन सक्छन्, यस्तो अवस्थामा गर्भ रहँदैन । हिस्टरोस्कोपीको माध्यमबाट उक्त नली खोल्न सकिन्छ, जसलाई मेडिकल भाषामा ‘ट्युबर क्याबुलेसन’ भनिन्छ ।

कतिपय अवस्थामा कपर टीको प्रयोग गर्दा विभिन्न कारणले यसको टुक्रा अड्किएर बसेको हुन्छ । यस्तो समस्या धेरै महिलामा देखिएको पाइन्छ । जुन सामान्य उपचारबाट सम्भव हुँदैन । अन्य उपचार अपनाउँदा थप जटिलता आउने हुदा हिस्टरोस्कोपी एकदमै उपयोगी हुन्छ ।